Klinik mikrobiyoloji uzmanı Prof. Dr. Bekir Kocazeybek'e göre aşı güvensizliğinin nedenleri, aşılamanın halk sağlığındaki önemi kadar incelenmeli. Toplumsal güven, bilimsel ilerlemeyle aynı hızda gelişmiyor.
Çocuk felci, kalıcı felce yol açabilen bir hastalıktır. J. Salk’ın 1952’deki kas içi inaktif aşısı ve Albert Sabin’in 1960’lardaki ağızdan canlı aşısı 5 yaş altı çocuklarda uygulanmaktadır. Hastalık küresel ölçekte yüzde 99’dan fazla azalmış; Türkiye’de son vaka Kasım 1998’de saptanmıştır.
Aşı güvensizliğinin tarihsel gelişimi dört dönemde izleniyor: erken variolasyon ve Edward Jenner aşısı, kurumsallaşma, güvenin aşınması ve dijital çağ. İlk dönemde tıbbi ve dini kaygılar belirleyici olurken, 1853’teki Birleşik Krallık yasası itirazları tetikledi.
Kurumsallaşma döneminde L. Pasteur kuduz aşısını geliştirdi, Ferran kolera kampanyasıyla güven kazandı. 1967’de başlayan çocuk felci seferberliği sonrasında WHO, 1980’de çiçeğin aşıyla yok edildiğini açıkladı.
Güvenin aşındığı dönemde 1955’teki Cutter laboratuvarı olayı etkili oldu. A. Wakefield ve arkadaşlarının The Lancet’teki aşı-otizm ilişkisi iddiası da yayıldı. Çalışma daha sonra geri çekildi ve iddialar bilimsel kanıtlarla desteklenmedi.
Dijital iletişim, aşı bilgilerinin uzmanlık dışı kanallardan yorumlanmasını ve kanıtsız iddiaların yayılmasını kolaylaştırdı. HPV-Servikal kanser ve Covid19 aşılarına yönelik kaygı çocukluk aşılamasına da yansıdı. Kocazeybek, aşılama için bilimsel yeniliklerin yanında kurumsal şeffaflık, tutarlı iletişim, hakkaniyetli erişim, toplumsal katılım ve hesap verilebilirlik gerektiğini savunuyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
