Uzun süre masada, araçta veya koltukta oturmak, hareketsiz yaşamın sağlık üzerindeki etkileri arasında yer alıyor. Ancak kişilerin spor salonuna gitmek veya planlı bir egzersiz programı izlemek zorunda olmadığı, günlük alışkanlıklarına kısa hareket müdahaleleri eklenebileceğini vurgulayan araştırmacılar, bu yaklaşımı egzersiz dışı aktivite termogenezi olarak tanımlıyor.
Auckland Teknoloji Üniversitesi araştırma görevlisi Anantha Narayanan, kavramın uyku, yemek yeme veya bilinçli egzersiz dışındaki hareketleri de kapsadığını belirtiyor. Bulaşık yıkamak, otururken bacağı hareket ettirmek, omuzları gevşetmek ve duruşu değiştirmek, günlük yaşamın parçası haline gelebilecek küçük aktiviteler arasında sayılıyor.
Narayanan, bu hareketlerin kalori yakımına, kardiyovasküler hastalık riskinin azaltılmasına ve genel sağlığın korunmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor. Sürekli bacak sallamanın hareketsiz oturmaya kıyasla yaklaşık %16 daha fazla enerji yakmasını sağlayan küçük bir araştırmaya da dikkat çekiyor. Bu alışkanlığın kan damarı fonksiyonunu koruma ve kan şekeri kontrolünü iyileştirme konusundaki etkisi de araştırmacı tarafından vurgulanıyor.
Monash Üniversitesi araştırma görevlisi Nicholas Koemel’in yönettiği ve 2024 yılında yayımlanan büyük araştırma, gün içindeki kısa aktivitelerin hareketsiz kalmanın yol açtığı kardiyovasküler riskleri azaltabileceğini gösteriyor. Sekiz yıl boyunca takip edilen 22 binden fazla katılımcının verileri, toplam dört dakikalık hareketin günde 11 saatten fazla oturmanın olumsuz etkilerini dengeleyebileceğini ve erken ölüm riskini azaltabileceğini ortaya koydu.
Günlük hareketi artırmak için karmaşık programlar gerekmiyor. İngiltere’deki Loughborough Üniversitesi’nden Prof. Dr. Amanda Daley, diş fırçalarken baldırları çalıştırmayı, telefon görüşmelerinde yürümeyi veya ev paketlerini yakındaki bir kargodan bizzat gidip almayı öneriyor. Alışverişlerde sepet kullanmak ve ayakta çalışılabilen masalar tercih etmek de kasları hareket ettirme ile oturma süresini azaltma fırsatı sunuyor.
Araştırmacılar, bu küçük değişikliklerin zamanla yaşam alışkanlıklarının doğal bir parçası haline gelebileceğini ve kişileri daha aktif bir yaşama yönlendirebileceğini belirtiyor. Planlı egzersize ek olarak gün içinde yapılan kısa hareketler, hareketsiz geçen saatlerin azaltılmasında pratik bir seçenek oluşturuyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
