Mekke Ortak Savunma Anlaşması, sınırları bulunmayan üç ülkenin bölgesel güvenlik için iş birliği kurması bakımından dikkat çekici. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın Ortadoğu sorunlarına dışarıdan çözüm aramak yerine kurumsal bir güvenlik mimarisinin temelini oluşturmayı amaçladığını açıkladı.

Anlaşmanın birinci maddesi geniş bir ortak savunma alanı tanımlıyor. Toprak bütünlüğü, egemenlik ve uluslararası tanınmış sınırlar tehdit edildiğinde tarafların gerekli bütün yöntemleri kullanması öngörülüyor. Bunun hangi durumlarda, hangi askerî araçlarla veya lojistik destekle uygulanacağı ise açık değil.

Bölgesel gelişmeler, müdahale sınırlarının ne olacağı sorusunu öne çıkarıyor. Pakistan ile Hindistan arasındaki sınır çatışmaları, Yemen’de Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki gerilim ve Suudi Arabistan’a yönelik füze saldırıları örnek olarak gösteriliyor. Ortak savunmanın bu tür gerilimlerle bağlantısı, anlaşmanın uygulanması açısından belirsizlik oluşturuyor.

Türkiye’nin askerî varlığı da değerlendirmenin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Katar’daki Tarık Bin Ziyad Kışlası ile 2019’da eklenen tesislerde yaklaşık 3 bin ila 5 bin arasında Türk askeri personelinin görev yaptığı belirtiliyor. Mogadişu’daki Somali Türk Görev Gücü, Libya’daki faaliyetler, Kosova Gücü’nde yaklaşık 400 asker, Bosna-Hersek’te yaklaşık 250 personel ve Arnavutluk’ta Pasha Liman Deniz Üssü’nde yaklaşık 24 kişilik varlık anlatılıyor.

Doha’da imzalanan Bedir Mutabakat Zaptı ise askerî üretim, eğitim, araştırma ve geliştirme iş birliğini hedefliyor. Mutabakatın tarafları arasında Türkiye, Katar, Endonezya ve Pakistan yer alıyor. Yorumlarda bu düzenlemenin Ortadoğu’da gelişen yeni güvenlik yapısında Türkiye’nin etkinliğini artırma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.

Metinde bu tablo, Atatürk dönemindeki bölgesel ittifaklarla karşılaştırılıyor. Şubat 1934 tarihli Balkan Antantı, sınır güvenliğini karşılıklı garanti altına alırken; 1937 tarihli Sadabat Paktı ise Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında saldırmazlık ve bölgesel iş birliği öngörüyordu. Bu tarihsel karşılaştırma, barış odaklı ittifaklar ile daha aktif askerî politikalar arasındaki farkın vurgulanmasını amaçlıyor.

Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika