NASA'nın 22 yıllık gözlemevini kurtarma operasyonu çöktü: Atmosfere düşüş kaçınılmaz

Yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni kurtarma girişimi NASA için hüsranla sonuçlandı. Gözlemevinin giderek alçalan yörüngesini yükseltmek üzere 3 Temmuz'da uzaya fırlatılan LINK uydusu, yaşadığı kontrol sorunları nedeniyle operasyonu tamamlayamayacak.

LINK uydusu fırlatıldıktan kısa süre sonra kontrolden çıktı

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından yalnızca dokuz ayda geliştirilen LINK, Northrop Grumman'a ait Pegasus XL roketiyle uzaya gönderildi. Ancak fırlatmadan birkaç hafta sonra uydu, kendi etrafında kontrolsüz biçimde dönmeye başladı. Şirket kontrolü yeniden sağlamayı başarsa da yaşanan sorun, Swift ile buluşmanın yaklaşık bir ay ertelenmesine yol açtı.

Başlangıçta bu gecikmenin kurtarma operasyonunu engellemeyeceği düşünülüyordu. Ancak devam eden yönelim kontrolü problemleri nedeniyle NASA ve Katalyst, nihayetinde kurtarma girişiminden vazgeçtiklerini açıkladı.

Swift'in atmosferde yanması öngörülüyor

NASA yetkilileri, Swift'in irtifa kaybetmeye devam ettiğini ve gözlemevinin bilimsel görevinin bu yıl içinde sona ereceğini duyurdu. Yaklaşık 300 kilometrelik kritik irtifanın altına inmesinin ardından gözlemevinin Dünya atmosferine yeniden girerek büyük ölçüde yanması bekleniyor.

Swift'in yörüngesindeki düşüşte, Güneş'teki faaliyetlerin artırdığı atmosferik sürüklenme etkili oldu. NASA Başkanı Jared Isaacman, operasyonun başarısızlığına rağmen görevin denenmeye değer olduğunu vurguladı. "Bu, ulaşmaya çalıştığımız sonuç değildi ancak görevin denenmeye değer olduğunu değiştirmiyor" diyen Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uydulara uzayda bakım ve müdahale edilmesini sağlayacak teknolojilere katkı sunacağını belirtti.

LINK'in görevi tamamen bitmedi

Kurtarma planının iptal edilmesi, LINK için yolun sonu değil. NASA ve Katalyst, uydunun Swift ile buluşma denemesini bu kez bir teknoloji gösterimi olarak sürdürmeyi planlıyor. LINK'in Swift'e yaklaşarak gözlemevini incelemesi ve olası yakalama noktalarını belirlemesi bekleniyor. Denemenin ne zaman yapılacağı ise henüz açıklanmadı.

Swift, uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmadığı için elde edilecek verilerin gelecekte benzer kurtarma ve uydu bakım operasyonlarının geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor. Katalyst CEO'su Ghonhee Lee, yüksek riskli görevin önemli deneyimler sağladığını söyledi.

22 yıllık evren gözlemi sona eriyor

2004 yılında fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, alçak Dünya yörüngesinde astrofizik araştırmaları yürütüyordu. Özellikle gama ışını patlamaları gibi ani kozmik olayları hızla tespit edip gözlemleyebilmesiyle tanınan Swift, farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelme kabiliyeti sayesinde NASA'nın en önemli uzay gözlemevlerinden biri haline gelmişti.

Swift'in görevini doğrudan devralacak hazır bir gözlemevi ise bulunmuyor. NASA, oluşacak boşluğu mevcut aktif gözlemevleriyle doldurmaya ve ani kozmik olaylara hızla yanıt verebilecek yeni yöntemler geliştirmeye çalışacak.